Jan z Pilicy

O Pilicy » Żyli wśród nas » Ludzie nauki i techniki » Jan z Pilicy

Jan z Pilicy

[Jan de Pilcza].Był synem Piotra i prawdopodobnie pochodził z bogatszego mieszczaństwa pilickiego. Na Uniwersytet Krakowski wpisał się jesienią 1456 roku. W dwa lata później uzyskał tytuł bakałarza sztuk wyzwolonych.

 Siedem sztuk wyzwolonych ujętych było w trivium, w skład którego wchodziła gramatyka, retoryka, dialektyka i quadrivium, które tworzyły arytmetyka, geometria, muzyka i astronomia.Uczono także elementów teologii i prawa kanonicznego.Słowo bakałarz oznaczało tego, który został uwieńczony wawrzynem, czyli zdobył pierwszy stopień naukowy.Podstawową formą uczenia był wykład przy czym wykładowcy mieli zakaz mówienia szybciej, niż słuchacze mogli zanotować. Drugą formą prowadzenia zajęć była dysputa (disputatio). Był to rodzaj ćwiczeń,na których dyskutowano jakiś problem związany z wykładem głównym. Raz lub dwa w ciągu roku organizowano tzw. disputationes quodlibetales czyli uroczyste dysputy, w czasie których można było zadawać pytania z różnych dziedzin wiedzy.W Krakowie urzędujący dziekan dwa razy do roku,na ogólnym zebraniu uniwersytetu, odczytywał listę ksiąg, których scholarzy powinni wysłuchać na konkretny stopień.Po zaliczeniu programu studiów można było przystąpić do egzaminu na stopień bakałarza. Po egzaminie, najczęściej w ciągu najbliższych czterech miesięcy, następowała promocja bakalarska.Niewielka część bakałarzy zaczynała następny etap studiów. Bakałarz rozpoczynający studia magisterskie powinien był przedstawić zaświadczenie o udziale w wykładach i dysputach ordynaryjnych wraz z czasem ich odbycia i nazwiskami magistrów, którzy je prowadzili i na których pytania odpowiadał.Zasady studiowania były te same jednak studenci byli zobowiązani prowadzić wykłady i dysputy. Wymagano, aby się godnie prowadzili, szanowali magistrów, zapewniali im wyżywienie i utrzymanie, w przeciwnym razie groziło im, że nie zostaną dopuszczeni do promocji magisterskiej .

Jan dopiero w 1468 roku został magistrem artium. Przyczyna opóźnienia nie jest znana. Stopień ten osiągało w tym czasie około 5% rozpoczynających studia. W 1469 i 1470 pełnił funkcję seniora bursy bogatych. Studia kontynuował na wydziale teologicznym i w r.1473 r. osiągnał stopień bakałarza teologii. W latach 1475-76 był dziekanem wydziału teologicznego. Z tytułem profesora teologii i równocześnie kanonika kolegiaty św.Floriana na kleparzu występuje w 1484r. W 1490 r. jest prałatem-kustoszem w tej samej kolegiacie. W 1491r. jest dziekanem kolegiaty. Był wicekanclerzem Uniwersytetu Krakowskiego. W półroczu zimowym 1490/91 pierwszy raz zostaje obrany rektorem Uniwersytetu a półroczu letnim 1491r. funkcję tą otrzymuje po raz kolejny. W roku 1491 Jan pojawia się w źródłach z tytułem doktora. W latach 1493-96 jest podkanclerzem uniwersyteckim. W roku 1492 lub na początku roku następnego jest kanonikiem katedry krakowskiej. W Bibliotece Jagiellońskiej zachowały się cztery rękopisy oraz kilkanaście tologicznych i filozoficznych inkunabułów z końca XV wieku, drukowanych w zachodniej Europie, ofiarowanych krakowskim kolegiom uniwersyteckim przez Jana z Pilczy. Jan zmarł przed 31.3.1498

W Bibliotece Jagiellońskiej znajduje się kodeks papierowy z XV wieku będący komentarzem do ksiąg Stagiryty o niebie. będacy przez pewien czas własnością Jana z Pilicy.Na karcie 299 widniej podpis Johannes de Pylcza.W 1459 stanowił on własność Piotra z T.