Lekarze

O Pilicy » Żyli wśród nas » Lekarze

Od 12 grudnia 1808 utworzono powiat pilicki . Na czele powiatu stała Powiatowa Izba Wykonawcza której prezesem był Gabriel Taszycki. Członkiem Izby - lekarzem powiatowym był chirurg Lajchman.

Feliks Klichowski [~1779-1835], syn wójta pilickiego Macieja, w 1811 był chirurgiem powiatu pilickiego, a od 1828 był lekarzem górniczym okręgu zachodniego (dozorcostwa olkusko-siewierskiego, w 1839 r. wymieniony jako lekarz z niższym stopniem)

 Od 1817 roku służba medyczna podlegała burmistrzowi i lekarzowi miejskiemu. Od 1829 lekarzem miejskim był Berger. Chodzi tu najprawdopodobniej o doktora medycyny Franciszka Bergera, który 7 października 1829 pochowany został w podziemiach pilickiego klasztoru a w klasztornej kronice wpisano przy jego nazwisku: słynny lekarz, dobrodziej klasztoru

Od roku 1831 stacjonował w Pilicy rosyjski garnizon wchodzący w skład 2 pułku bramsko-jegierskiego.W związku z epidemią cholery 4 lipca 1831 Komisja Wojskowa Województwa Krakowskiego nakazała urządzenie lazaretu w dawnym magazynie solnym przy ul.Lelowskiej. Przeznaczono na to 300 zł z kasy miejskiej. Szpitalem zarządzał doktor Stachno. [ W spisie lekarzy Królestwa Polskiego w roku 1820 figuruje Franciszek Stechno,doktor chirurgii i okulista] Oddziały rosyjskie stacjonowały w Pilicy do 26 września 1834 . Z cmentarza przy drodze do Zawiercia wydzielono w tym czasie odrębny cmentarz dla prawosławnych.

Józef Kowszewicz [ Kuwszewicz]

Znalazłem sprzeczne informacje co do miejsca urodzena. Według jednych urodził się w Podhorcach. Według innej urodził się 18.III.1787. w Koniuchach, w obwodzie Hrubieszowskim jako syn Piotra i Anastazji z Skibickich .

Do szkół uczęszczał we Lwowie. W r. 1819 wydział lekarski w Warszawie przyznał mu stopień magistra medycyny i chirurgii. 13 stycznia 1820 w Krakowie otrzymał stopień doktorski. Wstąpił do służby wojskowej. 13.II.1819 został lekarzem batalionowym w pułku 1. ułanów, Od 25.XI.1820 1823 był sztabslekarzem 3. pułku strzelców pieszych a 14.II.1824 przeniesiony został do  4. pułku piechoty liniowej. W 1831r. pełnił służbę sztabslekarza p. o. lekarza dywizyjnego w dywizji jazdy generała Bonifacego Jagmina wchodzącej w skład I Korpus generała Jana N. Umińskiego [lub wg innych wydawnictw - Rybińskiego]. Po przejściu do Prus został naczelnym lekarzem szpitala wojskowego w Tczewie. 25.III.1832. powrócił do kraju i osiadł w Pilicy gdzie zmarł. Był ojczymem dra Szokalskiego, nestora polskich okulistów.

[ W różnych wydawnictwach można spotkać dwie daty urodzenia: 17 marca 1787 i rok 1789 oraz dwie daty śmierci: 1838 i 1851. Bliższe prawdy wydają się lata 1787-1838 co dawałoby wiek 51 lat, który mógł zostać mylnie zapisany jako rok śmierci]

 

 

Kajetan Józef Kostecki

Ur. 20 III 1803 w Kaliszu w rodzinie szlacheckiej jako syn Józefa, dzierżawcy, i Wiktorii z Kwaśniewskich, młodszy brat Piotra (1794-po 1854), lekarza wojskowego, uczestnika powstania listopadowego.Ukończył Kaliską Szkołę Wojewódzką. 20 września 1826 r. został przyjęty na wydział farmacji Uniwersytetu Warszawskiego. Brak wiadomości, czy je ukończył i kiedy rozpoczął studia lekarskie.W r. 1832 kontynuował studia medyczne w Uniwersytecie w Dorpacie gdzie był członkiem studenckiego Konwentu Polonia. W r. 1833 przeniósł się na Akademię Medyczno-Chirurgiczną do Wilna. Tu 30 VI 1833 r. uzyskał dyplom lekarza 2 klasy. W trakcie studiów korzystał ze stypendium rządowego, które musiał odsłużyć jako lekarz wojskowy. W l. 1833-1838 był młodszym lekarzem w rezerwowym batalionie Aleksopolskiego Pułku Strzelców w Temir Han-Surze (ob. Bujnaksa w Dagestanie) gdzie ożenił się i miał troje dzieci. Po odsłużeniu wojska powrócił do kraju. W l. 1838-1839 praktykował jako lekarz w Tomaszowie Mazowieckim jednak nie sprowadził tu rodziny. W 1836 r. był akuszerem w Warszawie. 3 VI 1839 r. objął posadę lekarza miejskiego w Pilicy, którą pełnił do r. 1851. W r. 1841 powtórzył egzamin lekarski z medycyny sądowej, zalecony przez Radę Lekarską Królestwa Polskiego. Wiązało się to z "niedbałą i mniej umiejętną" sekcją sądową, którą wykonał. W r. 1846 zastępował lekarza powiatowego w Olkuszu. W 1847 r. chorował na "gorączkę żółciowo-reumatyczną", w następnym roku ciężko chorował na gościec,W 1848 r. był nagradzany za sprawnie przeprowadzone szczepienia ochronne przeciw ospie. W 1849 r. Znowu zachorował na "gorączkę żółciowo-gastryczną, którą lekarz powiatowy określił, jako poważną. W r. 1849 był delegowany do Wolbromia dla zwalczania cholery. Z powodu złego stanu zdrowia zwolnił się ze stanowiska lekarza miejskiego (13 II 1851 r.). W Kurierze Warszawskim ukazało się tego roku podziękowanie za jego pracę w związku z opuszczeniem miasta Pilicy, a później ogłoszenie, że przenosi się na stałe do Kalisza. W Kaliszu pracował na stanowisku nadzorcy w zakładzie farbiarni i materiałów aptekarskich, następnie odjął posadę estymatora komory celnej w Szczypiornie. Przebywał tutaj z rodziną. Syn Franciszek (ur. 1836) ukończył w 1854 r. Wyższą Szkołę Realną w Kaliszu, a córka Aleksandra (ur. 1839) także uczęszczała do tej szkoły. O najmłodszym potomku,Józefie (ur. 1843) nie zachowały sie informacje. W l. 1858-1859 był lekarzem Szpitala Św. Trójcy w Kaliszu. Pracował tam do 22 kwietnia 1859 r. 01 czerwca 1859 r. Komisja Rządowa Spraw Wewnętrznych i Duchownych mianowała go lekarzem powiatu kaliskiego. W 1867 r. zarabiał 375 rubli rocznie, co stanowiło jedynie część dochodów, których podstawą była praktyka prywatna. Wybudował dom w Korczaku, gdzie zamierzał uruchomić zakład wodoleczniczy. Był też członkiem Rady Miejskiej w Kaliszu. Najwyższym dekretem otrzymał gratulacje za wysługę lat i medal za 20 lat doskonałej i nienagannej służby oraz brązowy medal na pamiątkę Wojny Krymskiej 1853 -1856. Na stanowisku lekarza powiatowego w Kaliszu pozostawał jeszcze w 1870 r. Do końca życia prowadził praktykę lekarską. Zmarł w Kaliszu w dniu 23 września 1873 r.

Jan Antoni Nepomucen Rompalski

urodził się 21 V 1818 r. w Topoli w parafii Skalbmierz jako syn Jana Chrzciciela i Elżbiety z Winiarskich. W latach 1828-1841,pozostając pod opieką wuja, pobierał nauki w Krakowie w Szkole św. Anny a potem na Uniwersytecie Krakowskim. Po ukończeniu Wydziału Medycznego przeniósł się do Warszawy, gdzie w 1843 r. złożył egzamin w Radzie Lekarskiej i otrzymał tytuł lekarza klasy I. Miał żonę Ewę, córkę Kajetana Olszewskiego, i pięcioro dzieci: Stefanię (ur. w 1846 r.), która uczyła się w szkole w Imbramowicach, Jana Kantego (ur. w 1847 r.) i Kazimierza (ur. w 1849 r.), którzy uczyli się w szkołach pińczowskich. W 1851 r. został powołany na zastępstwo lekarza miasta Pilicy i pełnił ta funkcję od 13/25 IV 1856 r. W 1856 r. został mianowany lekarzem miasta Pilicy. W tym czasie został ojcem Antoniego (ur. w 1852 r.) i Emilii (ur. w 1860 r.), którzy pozostawali przy rodzicach. Posiadał medal brązowy za wojnę krymską. Żył jeszcze i mieszkał W Pilicy mieszkał jeszcze w roku 1867. Żył jeszcze w roku kiedy to wymieniony został jako członek Kassy wsparcia podupadłych lekarzy.

W roku 1864 lekarzem w Pilicy został Kazimierz Malewski. W księgach parafialnych w roku 1876  jako świadek w akcie urodzenia występuje Jan Słapczyński lekarz w Pilicy zamieszkały.

Rok 1884:

Z Pilicy piszą do „Gazety Świątecznej”. Mamy w Pilicy dwóch lekarzy, ale już zbyt wiekowych, jeden z nich ma 65, drugi 82 lata. Za to jest tu aż 13 felczerów! A że nad felczerami nie ma żadnej kontroli, więc każdy z nich leczy jak mu się podoba. Toteż puszczają krew każdemu chłopu, który po radę do nich przejdzie, a bańki cięte i pijawki są w takim użyciu, że podczas każdego jarmarku krew ludzką wylewają garncami do rynsztoków. Kilka razy z tego powodu były nagłe wypadki śmierci, ale dotąd wszelkie nadużycia uchodzą im, bo nikt nie chce ich zaskarżyć do sądu. Byłaby rada na to – oto trzeba aby jaki młody i energiczny lekarz chciał tu zamieszkać, a stałej pensji miałby tu około sześćset rubli rocznie oraz mieszkanie, ale oni podobno wolą siedzieć w Warszawie i klepać biedę, jak wyjeżdżać do innych miast.  

Józef Paschalis

Urodził się w 1857r. Był synem Franciszka. Dyplom lekarza uzyskał w 1885 r. na Uniwersytecie Kijowskim. W latach 1889-1891 był lekarzem fabrycznym w firmie C.A.Moes. W roku  1890 dwukrotnie zamieścił artykuły w prasie fachowej:

W 1871 r. warszawski bankier Leopold Kronenberg założył przedsiębiorstwo węglowe „Leopold Kronenberg i Sp.”. W 1874 r. przekształcono je w spółkę akcyjną „Warszawskie Towarzystwo Kopalń Węgla i Zakładów Hutniczych”. W tym samym roku Towarzystwo rozpoczęło działalność inwestycyjną na terenie osady Niemce, gdzie nabyło nieczynną po pożarze kopalnię „Feliks” wraz z polami górniczymi. Oprócz niej Towarzystwo eksploatowało kopalnie „Feliks II” (pracowała do 1910 r.), „Jakub” w Grabecinie, „Kazimierz” we wsi Porąbka (pracowała do 2015 r.). W latach 1902 - 1914 Towarzystwo wybudowało jeszcze kopalnię ,,Juliusz” (połączona z kopalnia „Kazimierz” pracowała do 2015 r.). Zgodnie z carską ustawą z 26 sierpnia 1866 r. Towarzystwo musiało zapewnić pracownikom opiekę medyczną. W 1892 r. dr Paschalis został kierownikiem nowego szpitala na 24 łóżka Warszawskiego Towarzystwo Kopalń Węgla i Zakładów Hutniczych. W 1878 r. Towarzystwo Francusko-Włoskie Dąbrowskich Kopalń Węgla z siedzibą w Dąbrowie wydzierżawiło kopalnie „Koszelew” i „Paryż”. Wraz z kopalniami Towarzystwo przejęło tereny i zabudowania zwane wówczas „Karczmą pod lwem" przy ul. Starobędzińskiej w Dąbrowie Górniczej (dziś ul.Szpitalna]. Kosztem 1800 rubli wzniesiono tu jednopiętrowy budynek szpitalny pod patronatem św. Barbary, który otwarto 15 stycznia 1882 . Obiekt liczył 20 łóżek Chorymi opiekował się lekarz i dwóch felczerów. W pobliżu pawilonu górniczego Huta Bankowa zbudowano w latach 1895-1896 obiekt szpitalny o 40 łóżkach pod wezwaniem św. Wincentego. Chorymi opiekowali się lekarz, felczer i cztery pielęgniarki. Obydwa szpitaliki Towarzystwa posiadały skromna internistykę i chirurgię, a trudniejsze przypadki kierowano do szpitali w Krakowie i Warszawie.

W 1898 r. w szpitalu stanowisko po doktorze Maksymilianie Żołędziowskim objął dr Paschalis. W czerwcu 1905 r. lekarzem w tym szpitalu został Szymon Starkiewicz, z racji swojej późniejszej działalności w Busku-Zdrój nazywany „Judymem z Górki”. W latach 1905-1906 dr Paschalis był lekarzem szkoły górniczej działającej od 1889 roku. Uczniowie brali czynny udział w zamieszkach rewolucji lutowej 1905 roku. We wrześniu tego roku zorganizowali strajk, żądając wprowadzenia reform i nauki w języku polskim. W odpowiedzi na te wydarzenia władze carskie w listopadzie 1905 roku zamknęły szkołę na pięć lat. Od 1908 dr Paschalis pracował w szpitalu w Dąbrowie Górniczej. Około 1910 r. rozpoczął  pracę jako lekarz kolejowy drogi Warszawsko-Wiedeńskiej. Zmarł około 1911r.

W roku 1891 lekarzem fabrycznym był Eugeniusz Zeman a w 1892 Roman [?] Nowak. W roku 1898 lekarzem był Wincenty Gajewicz ,który  w roku 1896 był lekarzem w Miechowie i w  Skale a z Pilicy wyjechał do Łodzi. Wymieniany jest wśród tamtejszych lekarz w latach 1900-11. W latach 1899-1900 lekarzem fabrycznym  osady Pilica był Michał Poznański. W latach 1908-1914 lekarzem w Wierbce był chirurg Józef Kolasiński.

 Zygmunt Pyrowicz urodził się 20 października 1875 w Płocku. Był synem Stanisława i Władysławy Holtz. Studia medyczne odbył na Uniwersytecie Warszawskim. 7 maja1901 roku uzyskał stopień doktora medycyny. Pracę zawodową rozpoczął w Szpitalu św. Rocha w Warszawie. Następnie pracował w szpitalach w Lipnie, w Dobrzyniu n. Wisłą (od 1904 r.), w lecznicy w Jednorożcu (pow. przasnyski; w latach 1906 - 1914 ), w Szpitalu Dzieciątka Jezus w Warszawie asystent intern (do listopada 1915?7.10.1916 ogłoszone w Dziennik Zarządu m.st.Warszawy). Od 1916 do 1922 r. jako lekarz fabryczny Zakładów Moesa w Wierbce i Sławniowie. Był nauczycielem działającego od 1 września 1917 r. czteroklasowego prywatnego Progimnazjum Ogólnokształcąco-Koedukacyjnego w Pilicy, które istniało do 1920 r. Od lIX 1922 roku był lekarzem Kasy Chorych w Pilicy. Pracował tutaj do 4 VIII 1952 roku kiedy przeszedł na emeryturę. Zmarł w Pilicy dnia 6 XI 1953r. Jego siostrzeńcem był Stanisław Ossowski, socjolog, metodolog nauk społecznych i teoretyk kultury, profesor Uniwersytetu Łódzkiego (lata 1945-1947) i Uniwersytetu Warszawskiego (lata 1947-1963). Współtworzył Polskie Towarzystwo Socjologiczne. W latach 1959-1962 był wiceprzewodniczącym Międzynarodowego Towarzystwa Socjologicznego. Prof. Antoni Sułek z Uniwersytetu Warszawskiego przygotowuje wydanie listów Stanisława Ossowskiego, wśród których zachowało się kilka pism od Zygmunta Pyrowicza, z którym Ossowski wiódł ciekawe spory w sprawach publicznych.

Od 1922 r na rynku, pod nr 3, mieszkał mjr dr Leon Sternberg Michnowski (ur. 24 marca 1889). Pod tym adresem wymieniony jest w spisie lekarzy w 1926r. 29.09.1914 awansował do stopnia podporucznika a 9.08.1915 do stopnia porucznika. Za udział w wojnie polsko-rosyjskiej 1918-1920, w składzie 4 pułku piechoty legionów, odznaczony został Virtuti Militari V kl. Był opiekunem pilickiej organizacji Strzelca. W 1928 r. w spisie lekarzy wymieniony jest jeszcze jako mieszkaniec Pilicy.W 1931 r. mieszkał już w Zawierciu (ul.Sądowa 10). Był członkiem Komitetu Wykonawczego wystawy historycznej wystawy legjonowej i niepodległosciowej zagłębia dąbrowskiego. Sale ratusza miasta Sosnowca. grudzień 1934. W 1940r. znalazł się w składzie 3 Kompanii Sanitarnej w podporządkowanej dowódcy I Korpusu 3 Brygadzie Kadrowej Strzelców sformowanej w miejscowości Moffat.

W okresie okupacji przybył do Pilicy dr Jan Dulęba.  Urodził się 28 marca 1905 roku w Zawierciu. W wieku 12 lat stracił ojca. Maturę zdawał w 1922 roku w miejscowym gimnazjum. W roku 1923 został przyjęty na Wydział Le­karski Uniwersytetu Warszawskiego. Studia ukończył w 1931r. i rozpoczął pracę w Państwo­wym Szpitalu św. Łazarza w Krakowie. W 1934 roku przeniósł się do Kliniki Położnicze-Ginekolo­gicznej Uniwersytetu Jagiellońskiego. Wkrótce został kierownikiem Oddziału Zdro­jowiskowego Kliniki w Krynicy Zdroju gdzie pracował pod opieką prof. Jana Zubrzyckiego. Zrezygnował z pracy naukowej i wrócił z Krynicy do Zawiercia, aby zaopiekować się samotną matką. Do wybuchu wojny pracował najpierw jako lekarz w Dyrekcji Okręgowej PKP - rejon Łazy, a następnie jako lekarz rejonowy Ubezpieczalni Społecznej Sosnowieckiej - Obwód Zawiercie. W czasie okupacji przebywał krótko w Zawierciu.W 1940 roku uciekł do Generalnej Guberni i osiedlił się w Pilicy gdzie prowadził praktykę prywatną. Udzielał pomocy le­karskiej działającym na tym terenie oddziałom partyzanckim. Zdarzało się, że w prowi­zorycznych warunkach konieczne było wykonanie operacji chirurgicznej w prowizorycznych warunkach. Ranny partyzant Franciszek Więcławek ps. „Jurek", operowany był w Sierbowicach bez znieczulenia, przywiązany do stołu lejcami, które z bólu zerwał. Podczas epidemii tyfusu dr Dulęba kierował prowizorycznym szpitalem zakaźnym w Sławniowie. W tym czasie ukrywał tam, pod pozorem tyfusu, rannych partyzantów i osoby poszu­kiwane, w tym powstańców z Warszawy, rejestrując ich pod zmienionymi nazwiskami. Od października do listopada 1944 opiekował się ukrywającym się w pilickim klasztorze rannym  radzieckim partyzantem ps."Żorż". W styczniu 1945 roku,tuż po wyzwoleniu, został powołany na stanowisko lekarza powiatowego w Zawierciu i zajął się organizowaniem Wydziału Zdrowia. Po­wrócił do Pilicy, gdzie prowadził praktyke prywatną, pracował jako lekarz rejonowy, a następnie jako kie­rownik Ośrodka Zdrowia. W latach 1955 - 1956 pracował jako lekarz w Zakładach Mechanicznych w Łabędach, a następnie przeniósł się do Myszkowa gdzie jego żona Alina została powiatowym lekarzem weterynarii. Pracował w miejscowym ośrodku zdrowia, na pogotowiu oraz jako lekarz szkolny. Zmarł 15 kwietnia 1967r. Pochowany został w Zawierciu.

Od 1 grudnia 1952 roku do 30 czerwca1954 roku w Ośrod­ku Zdrowia w Pilicy pracował dr Włodzimierz Mudroch, który został później organizatorem Ośrodka Zdrowia w Wierbce. Ośrodkiem w Wierbce kierował do 30 czerwca1955. Urodził się 18 kwietnia1922 roku w Sadowie na Wołyniu. Szkołę podstawową i średnią ukończył w Warszawie. W okresie okupacji przebywał na terenie Związku Radzieckiego, gdzie w 1943 roku ukończył szkołę felczerską. Od września 1943 roku do lipca 1944 pracował jako felczer w Czelabińsku. W lipcu 1944 wstąpił do Wojska Polskiego na terenie ZSRR, z którym, w 16 Kołobrzeskim pułku piechoty, przeszedł szlak bojowy od Warszawy przez Wał Pomorski, Kołobrzeg, Berlin do Łaby. Wojnę zakończył w stopniu chorążego. Służbę w Wojsku Polskim zakończył 10 kwietnia1956 roku. W latach 1946 - 1951 studiował na Akademii Medycznej w Gdańsku. 14 grudnia 1951 roku uzyskał dyplom le­karza. Przed przybyciem do Pilicy pracował w szpitalu w Malborku (do 20 stycznia 1952 r.) i Rabce (do 30 listopada 1952 r.).Z Wierbki wyjechał do pracy w Przychodni Przyzakładowej Kombinatu Skórzanego w Nowym Targu.