Ks. Ludwik Alojzy Kajetan Zaborski

O Pilicy » Żyli wśród nas » Ludzie kościoła » Ks. Ludwik Alojzy Kajetan Zaborski

Urodził się 1755 r. w Kielcach. 10 czerwca 1778 r. w miejscowej kolegiacie przyjął święcenia kapłańskie z rąk biskupa Gabriela Wodzyńskiego. Działalność duszpasterską rozpoczął jako wikariusz parafii Nowy Korczyn. W 1784 r. został proboszczem parafii Giebło, z czym wiązała się godność kanonika pilickiej kapituły kolegiackiej. 29 grudnia 1787 r. został mianowany przez papieża prefektem misji apostolskich w diecezji krakowskiej. 1 marca 1788 r. mianowanie to potwierdził biskup Michał Jerzy Poniatowski. W 1788 kierował misjami w Szańcu. W 1789r. był kustoszem kapituły pilickiej. W 1791r. z prezenty dziedzica miasta Pilicy objął dziekanię w kapitule pilickiej z czym wiązało się przeniesienie na probostwo w Mrzygłodzie. Na urząd plebański instytuowano go 13 sierpnia 1791 r. a introdukcja do kościoła w mrzygłodzkiego odbyła się 12 października tr. Dzięki zgodnej współpracy proboszcza z mansjonarzami udało się wyremontować kościół, a także plebanię i zabudowania gospodarcze. Mansjonarzami byli ks. Paweł Barański i ks. Józef Czerwieński. W 1792 roku umieszczono w ołtarzu głównym nowy, ufundowany przez ks.Zaborskiego wizerunek Matki Bożej. W roku 1804 ks.Zaborski dokonuje kolejnej wymiany obrazu w ołtarzu głównym. Ten wizerunek, ufundowany przez dziedzica mrzygłodzkiego Łukasza Bnińskiego, nazwany przez mieszkańców obrazem Matki Bożej Mrzygłodzkiej, dotrwał do naszych czasów. Autorem obrazu jest malarz o nazwisku Ciszewski. Wizerunki musiały mieć podobne rozmiary i kompozycję gdyż na obecnym obrazie nałożone są sukienka i korony pochodzące z wcześniejszego obrazu. W roku 1800 ks.Zaborski został administratorem probostwa w Kidowie. W Liber Baptisorum z 1801 i w Księdze zaślubionych i zmarłych z 1802 znajduje się zapis ówczesnego administratora parafii, mówiący, że księgi zostały rozpoczęte przez Ill. Ludovicum Aloisiam Zaborski decanum coll. Pilecensis, praepositum Mrzygłodensem, administratorem Kidoviensis esiae. W 1809 r. stan zdrowia ks.Zaborskiego pogorszył się. Pomimo tego ostatnie lata jego życia były poświęcone były krzewieniu oświaty na terenie powiatu pilickiego gdzie, według danych z 15 kwietnia 1812 r., było 21 szkół miejskich i wiejskich, z których zaledwie 9 rzeczywiście funkcjonowało. Do 1816 r. sytuacja nie uległa wyraźnej zmianie. 11 marca 1817r. ukazał się reskrypt Komisji Rządowej Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego w „Przedmiocie rozszerzania szkół miejskich i wiejskich”. 23 kwietnia 1817 r. Komisja Województwa Krakowskiego mianowała ks.Zaborskiego organizatorem szkół początkowych w powiecie pilickim. Instrukcja Komisji Rządowej Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego z 29 kwietnia 1817 r. określiła zakres obowiązków organizatorów szkół elementarnych. Począwszy od czerwca 1817 r. rozpoczęło się zawiązywanie Towarzystw Szkół Elementarnych. Podstawą ustanowienia szkoły elementarnej w danej miejscowości było spisanie „Protokołu zawiązania Towarzystwa Szkoły Elementarnej” podpisanego przez organizatora oraz uczestniczących w tym akcie dziedzica lub wójta, plebana i sołtysa. 19 maja tr. przesłano instrukcję ks. L. Zaborskiemu, który 22 czerwca tr. wydał okólnik pt. „Głos do trzech stanów organizatora szkółek parafialnych i wiejskich powiatu pilickiego”, gdzie zachęcał duchowieństwo, dziedziców oraz mieszkańców miast i wsi do wsparcia działań na rzecz oświaty. W celu lepszego skoordynowania pracy k.Zaborski podzielił powiat pilicki na okręgi szkolne: kromołowski, pilicki, szczekociński, wolbromski i żarnowiecki. Na przełomie czerwca i lipca przesłał okólniki „Do Pasterzy JW. Kolatorów, Dziedziców, włościan i gmin” poszczególnych okręgów, które bezpośrednio poprzedzały organizowanie szkół elementarnych. Działalność na tym stanowisku spotkała się w wielu wypadkach z uznaniem i życzliwością, czego wyrazem była „Mowa na przywitanie Wgo JMPci Xiędza Kanonika i organizatora szkół”, która została wygłoszona przez Ignacego Łysakowskiego 18 lipca 1817 r. w Wolbromiu. W piśmie z 7 sierpnia tr. Komisja Województwa Krakowskiego stwierdziła, iż nie oszczędza wszelkich środków do uregulowania szkółek, w której uładzisz zasady religii i moralności, a po drugie zaprowadzenie jednostajnych książek do nauki. Najwięcej protokołów zawiązania Towarzystw Szkolnych ks. L. Zaborski spisał w 1817 r. Praktycznie sankcjonowały one dotychczasowy stan szkół parafialnych w powiecie pilickim. W następnym roku powstała liczna korespondencja, co świadczyło o wkładzie organizatora w dzieło oświatowe. 3 czerwca 1818 r. Prezes Komisji Województwa Krakowskiego mianował ks. L. Zaborskiego egzaminatorem kandydatów na nauczycieli w obwodzie olkuskim. 7 lipca tr. Komisja Rządowa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego w wydanym reskrypcie poleciła Komisji Wojewódzkiej, aby WJB. Zaborskiemu za prace podjęte w organizowaniu szkół elementarnych w powiecie pilickim ukontentowanie swoje oświadczyła. 14 września tr. ks.Zaborski zadysponował dla kandydatów na nauczycieli zestaw potrzebnych dokumentów, który kazał zamieścić w Dzienniku Wojewódzkim. Większość szkół przeżywała trudności. Powszechnym mankamentem był brak budynku szkolnego, co powodowało, że sale szkolne wynajmowano u miejscowych gospodarzy i nie były dobre warunki do prowadzenia lekcji. Powszechnym zjawiskiem było uczenie się dzieci w mieszkaniach organistów. Właściciele ziemscy składali obietnicę wybudowania szkoły lub dostarczenia części niezbędnych materiałów. Kolejnym problemem był brak dostatecznego uposażenia co przekładało się na niskie pensje nauczycieli. Proces otwierania nowych szkół był bardzo powolny. Nie najlepiej było też z frekwencją dzieci, gdyż z połowy istniejących szkół nigdy nie sporządzono żadnych sprawozdań. Kłopoty zdrowotne były zapewne przyczyną tego, że 7 lutego 1819 r. ks.Zaborski złożył Komisarzowi Wojewódzkiemu Delegowanemu do Obwodu Olkuskiego rezygnację z zajmowanego stanowiska, która nie została przyjęta, o czym świadczyła jego działalność na stanowisku egzaminatora nauczycieli. W 1819 r. ks.Zaborski utracił całkowicie wzrok. Ostatni dokument z przeprowadzonej czynności egzaminacyjnej ks. L. Zaborski podpisał 30 marca 1821 r. Z tego należy wnosić, iż urząd organizatora szkół elementarnych piastował aż do śmierci. Zmarł 14 maja 1821 r. w Mrzygłodzie, gdzie został pochowany na miejscowym cmentarzu grzebalnym.