Stanisław Dulewicz

O Pilicy » Żyli wśród nas » Goście » Stanisław Dulewicz

Urodził się 24 kwietnia 1893 r. W Słomnikach jako syn Antoniego i Elżbiety z domu Mrożkiewicz. Po ukończeniu szkoły powszechnej w Słomnikach uczęszczał w latach 1903 - 1908 do Gimnazjum Księży Misjonarzy w Krakowie. Następnie przeniósł się do Kalisza, gdzie zdał maturę w 1912 r. w Klasycznym Gimnazjum Męskim. Od czerwca 1912 r. pracował jako nauczyciel w majątkach prywatnych w Działoszycach i w Skalbmierzu w woj. kieleckim. W roku 1917 został członkiem Polskiej Organizacji Wojskowej i ukończył w Kielcach konspiracyjną szkołę podchorążych POW i,równolegle z pracą zawodową,prowadził niepodległościową pracę oświatową z dorosłymi i harcerzami. Aby uniknąć aresztowania za udział w starciu z żandarmerią austriacką przeniósł się do Pilicy gdzie uczył w Progimnazjum Ogólnokształcąco -Koedukacyjnym. W roku 1920,po likwidacji pilickiej szkoły, zapisał się na wydział filozoficzny Uniwersytetu w Poznaniu, skąd przeniósł się do Lublina na tworzący się Katolicki Uniwersytet Lubelski na wydział prawa i nauk ekonomicznych. W 1920 r. na ochotnika wstąpił do Wojska Polskiego i wziął udział w wojnie w zapasowym szwadronie medyków 1 Pułku Ułanów Krechowickich z Tarnowa. Po wojnie wrócił do Lublina gdzie uczył łaciny, języka polskiego, przyrody, historii i matematyki w gimnazjach żeńskich: Sobolewskiej, Sióstr Urszulanek, Radzikowskiej oraz w Szkole Rzemieślniczej. Dodatkowo ,w latach 1924 – 1929, uczył wieczorowo historii na Wojskowych Kursach Maturalnych. Od 1 sierpnia 1928 r. został zatrudniony jako nauczyciel łaciny w Szkole Lubelskiej przemianowanej w 1934 r. na Prywatne Męskie Gimnazjum im. Stefana Batorego. Nadmiar obowiązków spowodował przerwanie studiów na KUL-u i przystąpienie do egzaminu nauczycielskiego przed Komisją Egzaminacyjną w Warszawie. Dyplom nauczyciela szkół średnich uzyskał 13 marca 1931 r. W Lublinie udzielał się w Towarzystwie Nauczycieli Szkół Średnich i Wyższych gdzie był sekretarzem zarządu okręgu lubelskiego, w Towarzystwie Pomocy Polonii Zagranicznej gdzie również był sekretarzem. Był prezesem Szkolnych Kół PCK. Dodatkowo,jako prelegent Polskiego Związku Zachodniego prowadził wykłady w miejscowościach województw lubelskiego i wołyńskiego. W latach trzydziestych był prezesem Towarzystwa Miłośników Ogrodnictwa w Lublinie oraz członkiem rady Miłośników Ogródków Działkowych w Warszawie. W latach 1938-1939 był przewodniczącym komisji odczytowej Związku Pracy Kulturalnej na okręg lubelski. Był również sekretarzem Diecezjalnego Komitetu Lubelskiego. Za pracę pedagogiczną i działalność niepodległościową został uhonorowany 11 listopada w 1936 r. Srebrnym Krzyżem Zasługi, a następnie Krzyżem Polskiej Organizacji Wojskowej i Medalem Niepodległości. Otrzymał również Honorową Odznakę PCK. W roku szkolnym 1938/39 uczył w gimnazjum w Radziejowie Kujawskim i podpisał kontrakt na naukę łaciny w Gimnazjum i Liceum im. Marszałka Piłsudskiego w Łodzi. Pracy tej nie podjął ze względu na wybuch wojny. Zatrudnił się w sklepie volksdeutscha jako księgowy. W roku 1940 zmarła mu żona Maria z domu Pławińska. Wraz z córką Anną prowadził tajne nauczanie.12 czerwca 1944 r. wraz z dwoma córkami Anną i Marią - Weroniką oraz synem Andrzejem zostaje aresztowany i wywieziony do obozu przejściowego w Poznaniu skąd trafiają do obozu w Pile. Chory na czerwonkę,dzięki znajomości języka niemieckiego, został z dziećmi wywieziony na przymusowe roboty do Darłowa. W Rügenwalde na rynku rozdzielono rodzinę. Osłabiony obozem i przebytą chorobą S. Dulewicz nie mógł wykonywać ciężkich prac i dlatego bauer przekazał go do Arbeitsamtu, skąd przydzielono go do gospodarstwa obejmującego rozległe ogrody warzywne i sady owocowe. Na początku marca 1945 r. odnalazł swoje dzieci. W nocy z 6 na 7 marca 1945 r. Darłowo zostało wyzwolone. Dulewicz oprócz łaciny, francuskiego i greki znał język rosyjski oraz niemiecki został więc tłumaczem przy Komendanturze Wojennej. Obowiązki pierwszego burmistrza Józef Czarnecki - starosta sławieński powierzył 10 czerwca 1945 r. Stanisławowi Dulewiczowi. Dulewicz był także tłumaczem z łaciny na polski ewangelii, jaką wygłaszał w kościele Św. Gertrudy zaprzyjaźniony z nim ksiądz Krauze. Władze powiatowe namawiały burmistrza Darłowa do wstąpienia do partii. Dlatego S. Dulewicz wstąpił do PPS. Dulewicz został wybrany pierwszym przewodniczącym Komitetu Miejskiego PPS i funkcję tę pełnił aż do połączenia PPS i PPR. W sierpniu 1945 r. Został członkiem i prezesem Spółki Rybackiej,która prowadziła połowy sześcioma łodziami na jeziorach Kopań i Wicko. Gdy Darłowo przystąpiło do Związku Gospodarczego Miast Morskich Stanisław Dulewicz został członkiem rady tego stowarzyszenia zwanego Hanzą miast polskich.Na posiedzeniu, które odbyło się 13- 15 maja 1946 wybrano go burmistrzem. Na początku sierpnia delegacja miasta z burmistrzem na czele przebywała w Gdańsku u Delegata Rządu RP d/s Wybrzeża w celu uzyskania pożyczki na rozwój miasta. Uzyskano pożyczkę 2 miliony zł. dzięki której udało się uruchomić m.in.: szpital, stocznię, transport kolejowy i nieco później port. Burmistrz utworzył gospodarstwo miejskie, liczące 80 krów i ponad 60 koni. Zasługą pierwszego włodarza miasta jest również namówienie franciszkanina o. Damiana Tynieckiego do objęcia probostwa w kościele Mariackim. W kwietniu 1947 r. Stanisław Dulewicz został wybrany wiceprzewodniczącym rady nadzorczej Gminnej Spółdzielni Samopomoc Chłopska w Darłowie. Chociaż rządził niecałe dwa lata ma dla miasta wielkie zasługi. Za jego kadencji odbudowano linię kolejową Darłowo – Sławno, utworzono Bank Ludowy, w którym został przewodniczącym Rady Nadzorczej. Przyczynił się też do założenia w Darłowie Domu Dziecka. Utworzył Towarzystwo Ogródków Działkowych. Był nie tylko energicznym gospodarzem miasta, ale również działaczem Polskiej Partii Socjalistycznej, która w Darłowie zdystansowała komunistyczną PPR. Po sfałszowanym referendum 30 czerwca 1946 r. represje spotykają nie tylko opozycyjny PSL, ale wkrótce także dotychczasowych sojuszników PPS.Z końcem 1946 r. z przyczyn politycznych składa rezygnację. We wniosku złożonym do starosty tłumaczył się jednak nadmiernym obciążeniem pracami w szkolnictwie, w PPS, w Związku Gospodarczym Miast Morskich oraz sprawami osobistymi. Uroczyste pożegnanie I burmistrza odbyło się w sali gimnastycznej 28 grudnia 1946 r. W latach 1949-1953 pracował jako nauczyciel w Darłowie i w Sławnie. Doceniając zasługi pierwszego burmistrza Miejska Rada Narodowa 30 czerwca 1981 r. nazwała jego imieniem ulicę. Został odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi. Rada Miejska w Darłowie uchwałą z dnia 22.02.1997 r. przyznała mu pośmiertnie medal "Zasłużony dla miasta Darłowo". Zmarł w wieku 70 lat 13 września 1963 r. Za zasługi głównie na polu oświatowym Miejskie Gimnazjum w Darłowie na swoje dziesięciolecie przyjęło imię Stanisława Dulewicza. Tablicę pamiątkową na budynku gimnazjum została odsłonięta 8 października 2009. Umieszczono na niej słowa, które często powtarzał patron szkoły: "Bez przeszłości nie ma przyszłości". Na budynku gdzie w latach 1945-1963 mieszkał pierwszy powojenny burmistrz Darłowa została odsłonięta pamiątkowa tablica ufundowana przez samorząd.

 

 

[Na podstawie www.infopomorze.pl. ]