De Ville`owie

O Pilicy » Żyli wśród nas » Inni piliczanie » De Ville`owie

3 VI 1787 w Kcyni zawarli małżeństwo: szlachetny1_Karol Józef de Ville - kawaler i sławetna2 _Justyna Kaczkowska z miasta Czarnkowa - panna. Karol mieszkał w Nowym Korczynie, był urzędnikiem związanym ze strażą graniczną (najpierw pruskim, potem w Księstwie Warszawskim) - exactorem od konsumpcji podatku, brygadierem, kontrolerem strażników króla pruskiego (bregandier revisor speculatorum regis Borusorum).De Ville’owie w l. 1787-88 mieszkali w Kcyni. Ze związku tego urodzili się;

  • Jan Teodor de Ville, urodzony 27 marca 1788; ochrzczony 7 kwietnia 1788 syn sławetnych Karola de Ville i Justyny z Gaczkowskich
  • Anna de Ville (ur. prawdopodobnie w 1791 r.) W 1812 r. wzięła ślub w Krakowie z Teodorem Głębockim (ur. prawdopodobnie w 1781 r.) mieszkał w Smoleńsku (Kraków), synem Łukasza i Marianny z Mikulskich z Pilicy. Na akcie ślubu, po imionach i nazwiskach jego rodziców, zapisano: "Profesyi Krawieckiej". Głębocki bsławetnym, pisarzem w służbie prywatnej, jednak w aktach urodzenia jego dwóch córek, został zapisany jako urodzony JPan i Jegomość Pan. Dzieci Teodora i Anny to: Józefa Anna (ur. 1813 w Krakowie); Ludwika Rozalia (ur. 1814 w Krakowie); wśród córek być może była jeszcze Marianna, urodzona wTuczepach ]; Stanisław -był rządcą dóbr. Z pierwszą żoną [ślub w Jędrzejowie?] miał dzieci [ur. w Chełmcach?]. Jako wdowiec ożenił się w 1863 roku w Kozłowie z Bronisławą Mater, córką Pawła Matera i Marianny Czerskiej. Z tego związku urodził się w Potoku Wielkim Juliusz Jan Głębocki, który ożenił się w Warszawie z Józefą Grejm. Jedno z dzieci Stanisława i Bronisławy urodziło się w parafii Nawarzyce. Teodor Głębocki zmarł w parafii Przeginia.
  • 15 grudnia 1794 – Ewa i Józefa.Córki urodzonych państwa Józefa de Ville i Justyny Gaczkowskiej.
  • 21 lutego 1796 - Eleonora, córka urodzonych państwa Józefa de Ville, brygadiera kontrolera strażników króla pruskiego (brigardier revisor speculatorum regis Borusorum) i Justyny Gaczkowskiej. Justyna Gaczkowska zmarła w Koniecpolu po 1796 a przed ślubem córki Anny- w 1812 r., prawdopodobnie w okresie, za który nie ma metryk zgonów z tej parafii: (1797-1799).

Karol de Ville mieszkał w Pilicy na początku XIX w. Wiązało się to zapewne z jego profesją i z ówczesnym położeniem Pilicy na granicy zaborów. W roku 1794 Pilica wraz z częścią województwa krakowskiego znalazła się w zaborze pruskim. Po III rozbiorze Polski, podpisanym 24 października1795 r. Prusy oficjalnie zagarnęły północny skrawek województwa krakowskiego, włączając go do prowincji śląskiej. Obszar ten nazywano Nowy Śląsk i uznano za część Księstwa Śląskiego. Pilicę wraz Biskupicami, Cisową, Dobrą, Gluzowem, Kocikową, Mokrusem, Przychodami, Kleszczowa, Siamoszycami, Sławniowem, Wierbką i Zarzeczem znalazły się w zaborze pruskim. Obszar ten przyłączono do powiatu siewierskiego, który znalazł się w departamencie wrocławskim. Smoleń, Złożeniec oraz należąca wówczas do pilickich posiadłości Strzegowa, przypadły Austrii. Pilica stała się miasteczkiem pogranicznym co skutkowało utworzeniem tu struktur celnych. Komora celna znajdowała się w Smoleniu. 14 kwietnia 1809 wojska austriackie zajęły Pilicę a 17 kwietnia 1810 roku powiaty pilicki i lelowski zostały przeniesione z departamentu kaliskiego do departamentu krakowskiego. Granica między zaborami odsunęła się od Pilicy. W 1829 r. Karol de Ville i Rozalia Dobrakowska mieszkali w Żarnowcu. Synami Karola de Ville, z małżeństwa z Rozalią z Dobrakowskich i przyrodnim rodzeństwem Jana, Anny, Ewy, Józefy i Eleonory byli

  • Karol -urodzony około 1807 r. Był wyższej rangi urzędnikiem lasów rządowych. Mieszkał w Kielcach. Pod koniec życia przeniósł sie do Warszawy, gdzie zmarł w 1853 r.
  • Ludwik de Ville -urodzony ok. 1809 r. w Pilicy. Strażnik leśny. W 1829 r w Rokitnie ( w gminie Szczekociny?) wziął ślub z Teodorą Michler, córką nadleśniczego lasów rzadowych Augusta Michlera. Syn Ludwika, Jan de Ville, wyjechał wraz z matka i młodszym rodzeństwem do miejscowości Cielądz na Mazowszu. Ożenił się z wdową w miejscowości Wólka Strońska.
  • Aleksander -urodzony około 1818 r. Był strażnikiem leśnym objazdowym. W 1842 r. był strażnikiem leśnym w Jeziorowicach w gminie Żarnowiec.

Nazwisko de Ville nie jest obce w polskiej heraldyce. Izabela Elżbieta hr. Wandalin-Mniszech po rozwodzie z Dominikiem księciem Radziwiłłem poszła [1 listopada 1814] za Augusta margrabiego de Ville we Francyi a po rozstaniu z małżonkiem używała nazwiska Demblińska de Ville. 3 Małżonek: Filip August Gabriel hrabia de Canon de Ville (ur. 23 maja 1774) był synem Jeana Charlesa Gabriela de Canon i Marie d'Arnauld. Zmarł 16 marca 1857 ...na Śląsku Austriackim (!). Nie można więc wykluczyć szlachectwa „naszego” de Ville. Z rodu de Ville de Canon wywodził się austriackigenerał kawalerii Karl Gabriel Marquis de Ville de Canon (ur. 1705 w Nancy (Francja); zm 29 lutego 1792 w Reschütz-dzisiaj Rešice na Morawach). Związek Izabeli z Dominikiem to materiał na  filmową sagę rodzinną:

Dominik Hieronim Radziwiłł (1786-1813) był dzieckiem pary, która wzięła ślub z miłości. Hieronim Wincenty (1759-1786) podczas podróży przez Niemcy zakochał się ze wzajemnością z księżniczką Zofią Dorotą von Thurn und Taxis (1758-1800) i para szybko się pobrała. Pierwsze ich dzieci zmarły w dzieciństwie, a ledwie 1,5 miesiąca po narodzinach Dominika zszedł z tego świata Hieronim. Półsierotę wziął w opiekę starszy, przyrodni brat Hieronima, słynny Karol Radziwiłł „Panie Kochanku” (1734-1790), który z braku własnych dzieci uczynił małego Dominika dziedzicem swych licznych ziem. W ten sposób po jego śmierci 4-letni Dominik został m.in. XI ordynatem na Nieświeżu i Ołyce. Od młodości Dominik znał Teofilę z Morawskich (1791-1828)– swą bliską krewną jako wnuczkę przyrodniej siostry jego ojca. W 1805 roku 14-latka poślubiła Józefa Starzeńskiego. Wkrótce zaczęły krążyć plotki, że zamiast z mężem piękna Teofila czas spędza z przystojnym krewnym. Zapewne by zaprzeczyć tym pogłoskom Dominik na początku 1807 roku ożenił się z Izabelą Mniszchówną (1790-1852). Związek przetrwał zaledwie 2 tygodnie – Izabela nie zdzierżyła tego, że pod tym samym dachem mieszkała Teofila i to z nią sypia Dominik. Mąż zresztą zaraz uciekł z kuzynką, a żonę odesłał do Puław. O samej Teofili kolega Dominika z owego okresu Franciszek Gajewski, pisał: „Strzelała celnie z pistoletu, chodziła na polowania, [...] jeździła konno jak mało który mężczyzna, powoziła sama czterema końmi, paliła fajkę, grała namiętnie w karty”. Wkrótce zaczęły się starania o rozwód – i Dominika, i Teofili. Zanim jednak udało się je sfinalizować, 29 lutego 1808 roku pani Starzeńska urodziła syna Aleksandra Dominika (1808-1859), nieślubne dziecko Radziwiłła. Dopiero rok później para stanęła na ślubnym kobiercu. Teofila była wtedy w ciąży – tuż po zawarciu małżeństwa urodziła córkę Stefanię (1809-1832). Mogłoby się zdawać, że odtąd Dominik i Teofila będą żyli długo i szczęśliwie. Jednak w 1810 roku Radziwiłł ochotniczo wstąpił do armii Księstwa Warszawskiego. W swych wspomnieniach Józef Załuski tak o nim napisał „panicz delikatnej postaci, tak jeździł na koniu, przesadzając najszersze rowy i najwyższe płoty i tak się rzucał na nieprzyjaciela wyprzedzając swój 8 Pułk Ułanów, że ściągnął podziwienie samego Napoleona, a nawet Murata”. Książę chętnie przeznaczał swoją fortunę na rozwój armii. Radziwiłł przeszedł szlak napoleoński na Rosję, a potem ranny pod Hanau, zmarł w 1813 roku w wieku zaledwie 27 lat. Śmierć Dominika wywróciła życie rodziny. Aleksander, jako dziecko urodzone przed ślubem rodziców, został pozbawiony wszelkich praw do spadku w zaborze rosyjskim, choć w Austrii uznano go za sukcesora. Ordynacje (znajdujące się na Litwie) odziedziczyli dalecy krewni w linii męskiej, pozostałe majątki otrzymała urodzona już po ślubie rodziców Stefania. Spory prawne związane z podziałem dóbr ciągnęły się jeszcze przez dziesięciolecia. Nie zmieniło to faktu, że Stefania stała się jedną z najbogatszych dziedziczek Europy. Na skutek nacisków cara została w 1828 roku żoną hrabiego Ludwika von Wittgenstein (1799-1866), w połowie Polaka przez matkę Antonię Snarską. Stefania zmarła 4 lata po ślubie osieracając syna Piotra (1831-1887, bezdzietny) i córkę Marię (1829-1897), żonę księcia i kanclerza Niemiec Chlodwiga zu Hohenlohe-Schillingsfürst (1819-1901). Ze względu na niemieckie obywatelstwo męża i dzieci w latach 90. XIX wieku potężny majątek został odebrany rodzinie. Wykupili je za bezcen Rosjanie. Aleksander, uznany w Austrii za szlachcica, poślubił Różę Hilt (1819-1865), z którą doczekał się trzech córek i dwóch synów. Po śmierci męża Teofilia uciekła w liczne romanse i flirty. W 1816 roku poślubiła Aleksandra Czernyszewa (1786-1857). Dwa lata wcześniej Izabela z Mniszchów Radziwiłłowa, pierwsza żona Dominika, wyszła za hrabiego Filipa Augusta de Canon de Ville Demblińskiego. [>>> Szaleńczy romans dwojga arystokratów]

 


1 Nie wiadomo na jakiej podstawie tytuł ten przypisano w dokumencie Karolowi de Ville. W zasadzie przysługiwał on szlachcicom. W późniejszych wiekach, niektórych prowincjach Polski tytułu tegoużywano wobec mieszczan. Marcin Kromer dzielił społeczeństwo polskie na duchowieństwo i świeckich, a tych ostatnich na szlachtę i ludzi niskiego pochodzenia. Szlachectwo przysługiwało szlachetnie urodzonym, czyli wywodzącym się z rodziców o takim pochodzeniu. Od 1505 roku przynajmniej ojciec musiał być szlachcicem. Szlachectwo można było również otrzymać w drodze nobilitacji, w uznaniu jakichś szczególnych zasług. W obrębie szlachty wyróżnia się:

  • magnaterię,
  • ziemiaństwo (posesorów jednej lub kilku wiosek),
  • szlachtę zagrodową (ponieważ dysponowała niewielkimi gospodarstwami, zagrodą), zaściankową (od zaścianka oznaczającego wieś zamieszkiwaną przez szlachtę), zagonową (od zagonu, czyli niewielkiej ilości posiadanego pola), cząstkową (od małej części posiadanej wsi),
  • gołotę (jeżeli nie posiadała w ogóle ziem),
Cała szlachta polska była równa wobec prawa i miała takie same obowiązki. Spowodowało to powstanie pogardliwych określeń używanych przez magnaterię wobec mniej majętnych Była więc szlachta:
  • szaraczkowa (nazwa pochodzi od noszonych przez nią żupanów z szarej, niefarbowanej wełny),
  • drążkowa ( podczas sejmików nie starczało krzeseł dla mniej zamożnych szlachciców, co zmuszało ich do zasiadania na wąskich niewygodnych ławkach, drążkach),
  • chodaczkowa (od noszonych częstokroć chodaków z kory lipowej zamiast butów)

2 Tytuł przysługujący mieszczanom.

Kacper Niesiecki. Herbarz Polski