Wojciech Kętrzyński

O Pilicy » Żyli wśród nas » Goście » Wojciech Kętrzyński

Historyk, etnograf, polityk, publicysta i poeta. Wprowadził na grunt nauki polskiej problematykę prusko-mazurską. Pochodził ze szlacheckiej rodziny Kętrzyńscy herbu Cietrzew, której nazwisko powstało od miejscowości Kętrzyno w powiecie wejherowskim. Dziadkowi dopisano przy nazwisku dodatek Winkler, a ojciec, Józef, który był żandarmem w Lecy (obecnie Giżycko), używał już tylko nazwiska Winkler. Urodził się więc jako Adalbert von Winkler. Matka była Eleonora Raabe . Po śmierci ojca przebywał w Poczdamie w szkole dla sierot po byłych wojskowych gdzie ukończył progimnazjum. Następnie w Rastemborku (obecnie Kętrzyn) uczył się gimnazjum. W 1856 dowiedział się o polskim pochodzeniu i o dawnym nazwisku rodowym. Spowodowało to jego zainteresowanie polskością i naukę języka polskiego. W 1859 zdał egzamin maturalny i października rozpoczął studia historyczne na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Albertyna w Królewcu. W 1861 przeprowadził urzędową zmianę imienia i nazwiska na Wojciech Kętrzyński. Zaangażował się w działalność patriotyczną i miał swój udział w powstaniu styczniowym organizując transport broni za co został aresztowany i uwięziony. Po uwolnieniu od zarzutów, aresztowano go ponownie i osadzono w więzieniu Moabit w Berlinie tym razem pod zarzutem zdrady stanu. Jego sprawa była rozpatrywana w wielkim procesie 135 Polaków w Berlinie. Od tego zarzutu został uniewinniony, ale otrzymał wyrok roku więzienia w twierdzy kłodzkiej. W więzieniu przetłumaczył na łacinę swoją dysertację doktorską „De bello a Boleslao Magno cum Henrico rege Germaniae gesto a 1002–1005” i poemat Wincentego Pola na niemiecki. Po wyjściu z więzienia obronił rozprawę doktorską na uniwersytecie w Królewcu. Władze pruskie odmawiały mu zatrudnienia na terenach, gdzie mieszkali Polacy. Znalazł zatrudnienie jako bibliotekarz u J.K. Działyńskiego w Kórniku. Od 1869 roku był członkiem honorowym Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk. Od 1873 zatrudnił się w Zakładzie im. Ossolińskich we Lwowie pracując tam jako sekretarz naukowy, kustosz a od 1876 jako dyrektor. W 1868 roku opublikował w "Gazecie Poznańskiej" pracę "O Mazurach". W 1882 roku opublikował dzieło "O ludności polskiej w Prusiech niegdyś krzyżackich". Zmarł 15 stycznia 1918 r. Został pochowany na Cmentarzu Łyczakowskim we Lwowie. Pamięć Wojciecha Kętrzyńskiego uczczono, nadając w 1946 mazurskiemu miastu Rastembork nazwę Kętrzyn utworzona od nazwiska Kętrzyński. Wojciech Kętrzyński urodził się jednak w Lecy, które w wyniku zamieszania w dokumentacji otrzymało nazwę Giżycko utworzoną od nazwiska Gizewiusza, którego z nic nie łączyło z ta miejscowością.