A A A

Cmentarz żołnierzy radzieckich

Podczas zdobywania Pilicy zginęło 82 żołnierzy rosyjskich. Kilkunastu zabitych zostało pochowanych na rynku a wśród nich zmarły z ran tuz przed wyzwoleniem partyzant Aleksander Griszczuk ps.”Newski”. Po ustaniu walk zwieziono na furmankach zwłoki z okolicznych pól na cmentarz grzebalny w miasteczku. Tutaj leżeli na śniegu i mrozie, aż do marca. Komendant miasta Iwanow domagał się, aby wszystkich pogrzebano w zbiorowej mogile na pilickim rynku co powodowało opór zarządu gminy ze względu na funkcjonujące na rynku ujęcie wody. Komendant miasta zgodził się, aby cmentarz wojenny urządzono w parku zamkowym, 300 m przed frontonem pałacu. Zwłoki przewożono na nowe miejsce pochówku w miarę dostarczania trumien. Uroczysty pogrzeb miał miejsce 18 marca 1946 r. Ciała żołnierzy oraz zwłoki kpt. Aleksandra Gryszczuka spoczęły w 6 grobach, nad którymi zbudowano z desek pomnik z czerwoną gwiazdą na szczycie. W pogrzebie wzięło udział 18 żołnierzy radzieckich,komendant Iwanow, przedstawiciele miejscowych władz, oraz mieszkańcy Pilicy. 1 listopada odprawiono w kościele parafialnym nabożeństwo żałobne, po którym pochód przeszedł na zamek . Wkrótce Ministerstwo Administracji Publicznej nakazało ekshumację zwłok i przewiezienie ich do Olkusza. 28 stycznia 1948 r. Starostwo Powiatowe w Olkuszu powołało komisję w składzie: Stanisław Prostecki delegat referatu odbudowy, lekarz Edward Dróżdż, Zygmunt Ćmiel — przedstawiciel zarządu gminy, Roman Dupel - przedstawiciel MO, Maria Referesztajn z PCK, oraz sołtys Szymon Podedworski, jako świadek. Ekshumację przeprowadzono 19 i 20 lutego. Wykopywaniem zwłok z zamarzniętej i kamienistej ziemi oraz układaniem ich w trumnach zajmowało się 11 robotników z Gulzowa, którzy otrzymali wynagrodzenie w wysokości 108 000 zł. Żołnierze nie posiadali żadnych dokumentów umożliwiających identyfikację. Nadano im kolejne numery od 1 do 83. Koszty ekshumacji wyniosły 445.000 zł. W rosyjskich aktach znalazłem dane kilku pochowanych w Pilicy żołnierzy:


 

Młodszy sierżant Wasilij Michajłowicz Kuzin,urodzony w 1901 r. Zmarł z ran 26 stycznia 1945 r. i został pochowany w Pilicy.

 

Roman Iwanowicz Budz. ur.1912r. Pochodził z Gorodnicy w rejonie Husiatyńskim. Zmarł z ran 23 stycznia 1945 . Pochowany w Pilicy. [Kniga Pamjati Tarnopolskoj Obłasti]

 

st sierżant Wasilij Nikołajewicz Bielskij. Ur.1902 w Twerze. Zmobilizowany w r. 1941.Zmarł z ran w kwietniu 1945r. Pochowany w Pilicy.

 

 

Szeregowy Kazimierz Iwanowicz Salniewicz rejon zaleszczycki, obwód tarnopolski zmobilizowany 1944 .Według Knigi Pamjati Tarnopolskoj Obłasti zginął w sierpniu 1944 .Został pochowany w Pilicy. [Obie te informacje wykluczają się jednak wzajemnie]