Adam Franciszek Skorupka

O Pilicy » Żyli wśród nas » Literaci i artyści » Adam Franciszek Skorupka

Urodził się 3 grudnia 1820 r. w Krakowie jako syn Józefa Piotra hr. Skorupki herbu Ślepowron, senatora Wolnego Miasta Krakowa i Józefy hr. Przerembskiej h. Nowina. 4 lutego1830 r. jego matka za 125 000 talarów nabyła dobra Pilica. W 1835 r. zmarł ojciec a matka wraz z dziećmi wyjechała do Paryża, gdzie pobierały one nauki. Adam Skorupka pobierał nauki w Heidelbergu i w paryskim Collège de France. Nie wiadomo, co studiował i czy studia ukończył. Władał swobodnie kilkoma językami. W tym okresie, obracając się wśród polskiej „złotej młodzieży”, zainteresował się teatrem. Nie jest znana data jego ślubu z Karoliną Krasicką, z którą miał szybko się rozstać. Uchodził za starego kawalera. W 1844 r. Józefa Skorupkowa przekazała formalnie dobra pilickie córce Marii i zięciowi Zefirynowi Ratomskiemu zachowując jednak ich zarząd. W 1850 roku, wyrokiem sądu Rządu Gubernialnego, wraz z matką i Izydorem Birnbaumem, zostali skazani solidarnie na zapłacenie opłaty konsensowej w wysokości 1920 rubli, zwrot kosztów sądowych i kary po 920 rubli każdy, za prowadzenie procederów propinacyjnych bez konsensu. Wyrok dotyczył lat 1845 -1846 kiedy Adam Skorupka był wójtem pilickim. Adam Skorupka, jako zamieszkały wówczas w Krakowie poddany austriacki, był jednak wówczas poza zasięgiem prawodawstwa carskiego. Z nieznanego francuskiego oryginału przerobił komedię „Mąż na pokucie” grywaną w krakowskim teatrze. Premiera miała miejsce 23 stycznia 1851 r. Odegrano ją jeszcze kilkakrotnie. Wziął udział w przedstawieniu „Narzeczonych” Józefa Korzeniowskiego, wystawionym 2 kwietnia 1853 r. przez amatorów ze środowiska arystokratycznego w teatrze na placu Szczepańskim, w którym odegrał gen. Józefa Chłopickiego. W 1865 r. grono miłośników sceny narodowej, złożone z przedstawicieli arystokracji i ziemiaństwa, zgłosiło jego kandydaturę do konkursu na dyrektora krakowskiego teatru.

O kandydaturze zadecydowała popularność i pozycja towarzyska kandydata, które gwarantowały teatrowi sympatię i poparcie elity społecznej Krakowa. Zebrano wówczas 15 tysięcy złotych reńskich na odrodzenie teatru krakowskiego. Stanowisko dyrektora otrzymał Skorupka na początku lipca.

W sierpniu udał się do Wiednia aby zakupić dekoracje i kostiumy. W ciągu trzech miesięcy wyremontował salę teatralną a w r. 1869 cały budynek teatru.

1 października 1865 teatr został otwarty.

Trafnie dobrał sobie współpracowników, przede wszystkim skompletował zespół aktorski, uważany wówczas za najlepszy na ziemiach polskich. Za jego czasów występowała w zespole Helena Modrzejewska. Skorupka nie zajmował się sprawami artystycznymi, w jego kompetencji były sprawy organizacyjne, administracyjne, finansowe i personalne. Kierownictwo artystyczne przez kilka pierwszych miesięcy sprawował J.Jasiński, którego zastąpił Stanisław Koźmian, późniejszy wspólnik Skorupki a po jego śmierci dyrektor teatru. Koźmian wielką wagę przywiązywał do repertuaru, w którym znalazły się dzieła polskiego i europejskiego dramatu klasycznego oraz współczesnego. Szczególną uwagę zwracał również na jakość gry aktorskiej i gruntowne przygotowanie inscenizacji. W 1869 Koźmian wycofał się z teatru krakowskiego. Kolejnym kierownikiem artystycznym został Feliks Benda, któremu Skorupka przypisywał niepowodzenia w latach 1869-71. Sam nie był bez winy z racji apodyktycznego charakteru.

Sześcioletnie kierowanie teatrem krakowskim przez Skorupkę nie doczekało się udokumentowanej oceny. jego niewątpliwym sukcesem było uzyskanie od r. 1867 stałej subwencji miasta dla teatru. Okres jego rządów często przypisywany jest Stanisławowi Koźmianowi, który od 1866 r. był jego wspólnikiem. Nie jest to jednak zgodne ze stanem prawnym i faktycznym. Działalność Skorupki przyniosła odbudowę teatru krakowskiego. Lata te to okres świetności sceny krakowskiej ze względu na dobrany zespół aktorski, wartościowy repertuar i duże ambicje w zakresie kostiumów i dekoracji. Zatrudniał m. in: Helenę Modrzejewską, Bolesława Ładnowskiego, Wincentego Rapackiego i Feliksa Bendę. Zespół wyjeżdżał na występy do Poznania, Mysłowic, Tarnowa i Solca. W roku 1871 staraniem Skorupki powstał w Krynicy budynek teatralny, w którym wystawiano sztuki w okresach letnich. Jest autorem sztuki „Wybory do rady miejskiej : komedya w 1 akcie ze śpiewami”, do której muzykę napisał Adam Wroński. Premiera odbyła się w Krakowie w 1868 r. Wydana została w Poznaniu w 1911 r. nakładem Księgarni A. Cybulskiego w serii „Naród Sobie!”. Zmarł 18 października 1872 roku, według Słownika Teatru Polskiego w Krynicy, według Polskiego Słownika Biograficznego w Krakowie. Pochowany został na cmentarzu Rakowickim. W „Afiszu Teatralnym” po jego śmierci napisano: ”On pierwszy starał mu [teatrowi krakowskiemu] się nadać cechę europejską i cywilizowaną oraz polor dobrego towarzystwa”.