Witold Karśnicki - oficer napoleoński

O Pilicy » Żyli wśród nas » Wojskowi i powstańcy » Witold Karśnicki - oficer napoleoński

Syn Kajetana (h. Odrowąż?)  i Katarzyny z Giżyckich, urodził się w 1781 r. w Pilicy. Wstąpił do wojska i odbył kampanię 1807 r. przeciw Francji. 12 maja 1809 w Wielkopolsce rozpoczęto formowanie piechoty liniowej pod dowództwem ppłk. Emiliana Węgierskiego i strzelców ppłk. Ignacego Mycielskiego. Chrzest bojowy nowe formacje przeszły 29 maja podczas potyczki w Łowiczu. 3 czerwca grupa wielkopolska wkroczyła do stolicy. Z Warszawy gen. Dąbrowski ruszył na Tomaszów a pod Sulejowem stoczył potyczkę. Następnie maszerował przez Opoczno, Nowe Miasto, Warkę i Kozienice niszcząc po drodze drobne oddziały nieprzyjacielskie. 4 lipca książę Józef Poniatowski dokonał w Radomiu przeglądu jednostek gen. Dąbrowskiego. Strzelcy i piechota liniowa zostali złączeni w jeden nowy pułk piechoty, a jego dowódcą został pułkownik Kapcer Miaskowski. Po reorganizacji pułk maszerował dalej i 15 lipca dotarł do Krakowa. Tam dołączyły do niego dwa przybyłe z Poznania bataliony. Pułk po dołączeniu dwóch przybyłych z Poznania batalionów otrzymał nazwę 3. galicyjsko-francuski pułk piechoty. Wiktor Karśnicki uczestniczył w kampanii przeciwko Austrii. Po traktacie pokojowym z Austrią w ramach ujednolicania numeracji obowiązującej w Wojsku Polskim 3. pułk został przemianowany na 15. pułk piechoty. W roku 1809 r. Karśnicki został porucznikiem w 15 pułku piechoty Księstwa Warszawskiego. W 1811 r. pułk przeniesiono w rejon Warszawy gdzie wszedł w skład pierwszej brygady gen. bryg. Mielżyńskiego. Z początkiem wojny Francji z Rosją, w maju 1812 15. pułk działając w 16. Dywizji gen. Zajączka stanął w rejonie Radzymina, a następnie ruszył przez Pułtusk, Różan i Ostrołękę starym traktem na Wilno. 29 czerwca przeprawiał się przez Niemen pod Grodnem. Tu właśnie wkroczył na ziemie zaboru rosyjskiego. Dzień wcześniej w Sejmie odczytany został Akt Konfederacji Generalnej, ogłaszający niepodległość państwa polskiego. 4 lipca pułk ruszył do Nowogródka. Po trzech tygodniach marszu przez Kojdanów i Turzec pułk stanął w rejonie między miejscowością Berezyna a Świsłoczą. Ochraniał tam przez dwa dni przeprawę taborów i parków rezerwowych artylerii. Następnie skierowany został do Mohylewa nad Dnieprem gdzie dotarł 25 lipca. Pomimo braku bezpośrednich starć piechota ponosiła dotkliwe straty marszowe, sięgające około 30 proc. stanu osobowego. Dopiero w czasie postoju w Szkłowie i w Mohylewie dołączyli "maruderzy". Z Mohylewa pułk ruszył na Smoleńsk i dotarł tam 16 sierpnia. 17 sierpnia o 14:00 pułk wsparty ogniem dział francuskich z marszu uderzył na przedmieście Nikolskie. Kompanie woltyżerskie pokonały parów odgradzający je od żołnierzy rosyjskich, wyrzuciły ich z nadbrzeżnych zarośli i wyszły na brzeg Dniepru. Pod ich osłoną pozostałe pododdziały przeprawiły się przez rzekę i kontynuowały natarcie. Walki trwały do zmroku. Pułk poniósł duże straty. Nocą z 17 na 18 sierpnia patrol pułku odkrył nie bronione przejście w murze obronnym. Przez wyłom do Smoleńska weszły siły główne pułku wsparte armatami. Miasto nie broniło się. Rosjanie opuścili je wieczorem. Zarządzono 5-dniowy odpoczynek. Wyróżniający się w walce żołnierze udekorowani zostali przez Napoleona Krzyżami Legii Honorowej. 32/88 22 sierpnia 15 pp w składzie 16 Dywizji dowodzonej przez gen. Izydora Krasińskiego ruszył przez Dorohobuż na Moskwę. W dniach 5-7 września jednostka wzięła udział w bitwie pod Borodino. 15 pułk piechoty, liczący wtedy ok. 1500 żołnierzy, bił się 5 września pod Jelnią na podejściach do głównej pozycji rosyjskiej obrony. 7 września w całodniowym boju kilkakrotnie atakował na bagnety rosyjską piechotę, prowadząc walkę ogniową odpierał kontrataki piechoty oraz szarże kozaków i jegrów konnych. Maszerujący w ślad za ustępującymi wojskami Kutuzowa, pułk brał udział w kolejnych bitwach. 29 września walczył pod Czerykowem (Czirikowem). Ubezpieczał tam skrzydło korpusu. Pod koniec października zreorganizowano pułk. Składał się on od tej chwili z dwóch słabych batalionów piechoty liczących ok. tysiąca żołnierzy. 18 października 1812 r. nad rzeczką Czerniczną w rejonie Winkowa 10 pułków kozackich, 3 korpusy piechoty oraz pułk strzelców rosyjskich zaatakowały z lasu zupełnie zaskoczone, obozujące pułki francuskie i polskie. Jazda francuska bez koni i broni rzuciła się do ucieczki i jedynie bataliony 15. pp zdołały dopaść broni oraz otworzyć ogień. Dzięki temu ocaliły korpus polski, uratowały od zagłady wojska francuskie lewego skrzydła i umożliwiły wojskom prawego skrzydła opanować sytuację. W czasie odwrotu, kiedy cała brygada kawalerii pod Kamienskoje znajdowała się z działami na grobli bagnistego terenu, uderzył na nią z trzech stron od czoła korpus jazdy kozackiej, biorąc do niewoli rannego gen. Tyszkiewicza i zmuszając brygadę do ucieczki oraz pozostawienia dział na grobli. Wówczas krzyżowy ogień batalionów 15. pp rozstawionych przez ppłk Rybińskiego po obu stronach wejścia na groblę, powstrzymał napór kozaków, którzy cofnęli się i ustąpili. 15 pułk piechoty walczył 25 października pod Medyną, a 3 listopada pod Wiaźmą. Po drodze odpierał ataki kozaków atamana Płatowa. 10 listopada do Smoleńska dotarło już tylko około 1500 żołnierzy piechoty V Korpusu, do Orszy około 1200. Nocą z 26 na 27 listopada pułk przeprawił się przez Berezynę po mostach stawianych m.in. przez polskich saperów. 28 listopada rozegrała się tam ostatnia wielka bitwa tej kampanii. W pierwszej fazie dywizje polskie odrzuciły przeciwnika w stronę Borysowa i wzięły licznych jeńców. 16 Dywizja liczyła wtedy ok. 300 bagnetów, a 15 pułk piechoty stanowił ekwiwalent jednej kompanii. Piechota rosyjska wsparta ogniem artylerii wypierała polskie dywizje. Kontratak jazdy powstrzymał rosyjskie natarcie i stworzył warunki do uporządkowanego odwrotu. W bitwie tej 15 pułk piechoty stracił połowę swego dotychczasowego składu. Wycofywał się jednak w szyku zwartym zachowując sztandar i broniąc pułkowych armat. Maszerował przez Oszmianę i Nowe Troki na na Olitę. Tu wojska polskie przeprawiły się przez zamarznięty Niemen. Z początkiem grudnia w 16 Dywizji piechoty było tylko 190 żołnierzy. 11 grudnia ruszono przez Suwałki, Augustów, Rajgród, Szczuczyn i Łomżę do Warszawy. Pułk walczył pod Ziembinem, Pleszewicami, a 28 grudnia wszedł do Warszawy. Według „Rodzina. Herbarz szlachty polskiej” Uruskiego Wiktor Karśnicki walczył w Rosji w bitwach pod Świeżną i Kajdonowem. Z liczącego 32 000 żołnierzy korpusu polskiego wróciło niespełna 6000, w tym wielu inwalidów.Utworzono nowe jednostki w zredukowanej liczbie. 15. pp włączono do pierwszej dywizji VII korpusu ks Poniatowskiego. Jeszcze w grudniu 1812 do pułkowej kompanii zakładowej wcieleni zostali nowi rekruci. W styczniu 1813 napływali ze wschodu chorzy oficerowie i żołnierze, którzy po wyleczeniu wracali do pułku. 15 pułk piechoty od połowy stycznia reorganizował się w Jędrzejowie. 18 stycznia wyznaczono nowego dowódcę pułku, którym został płk Mateusz Straszewski. Na początku lutego pułk otrzymał rozkaz przejścia do Radomska. Obok 8 pp tworzył II brygadę gen. Stefana Grafowskiego z 1 Dywizji Piechoty gen. Ludwika Kamienieckiego. 9 lutego pułk przesunięty został do Kępna i Kalisza. W rejonie Częstochowy pułk dołączono do tworzącego się korpusu ks. Józefa Poniatowskiego, w którego  składzie stacjonował pod Będzinem, a następnie przeszedł pod Kraków do Tenczynka Przez dwa kolejne miesiące intensywnie szkolono żołnierzy i uzupełniano wyposażenie. 5 maja pułk rozpoczął marsz przez Morawy i Czechy do Saksonii. W 1817 r. Wiktor Karśnicki został przeniesiony do korpusu żandarmów. „Rocznik Woyskowy Królestwa Polskiego” z lat 1818- 1830 wymienia por. Wiktora Karśnickieg w Korpusie Żandarmów xo.

 

 

Bratem Wiktora był August ur. w 1788 r. w Rynarzewie [dzisiaj w powiecie nakielskim, w gminie Szubin], który

postąpił 1806 r. do 12 pułku piechoty Księstwa Warszawskiego i tegoż roku został podporucznikiem; porucznik 1807 r., awansował 1809 r. na kapitana z przeniesieniem do pułku strzelców litewskich, a 1816 r. był przykomenderowany do 1 pułku piechoty liniowej. Odbył kampanie 1807 przeciw Prusom i 1809 r. przeciw Austryi.